TR
İşyerinde Gürültü ve Titreşim Ölçümü: Yasal Sınırlar ve Rehber
Gürültü ve titreşim; işçi sağlığını sessizce tahrip eden iki temel fiziksel risk etmenidir. Gürültü Yönetmeliği kapsamında düzenli ölçüm, maruz kalma değerlendirmesi ve teknik önlemler zorunludur.
Gürültü Neden İşyerinde Ciddi Bir Risktir?
Uzun süreli yüksek gürültüye maruz kalmak; kalıcı işitme kaybı, tinnitus (kulak çınlaması), hipertansiyon ve uyku bozuklukları gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Türkiye'de Çalışanların Gürültüyle İlgili Risklerden Korunmasına Dair Yönetmelik, bu riski yasal çerçeveye oturtmaktadır.
Yasal Maruziyet Sınır Değerleri
| Parametre | Alt Eylem Değeri | Üst Eylem Değeri | Sınır Değer |
|---|---|---|---|
| Günlük gürültü maruziyet düzeyi (LEX,8h) | 80 dB(A) | 85 dB(A) | 87 dB(A) |
| Ani gürültü (tepe değer) | 135 dB(C) | 137 dB(C) | 140 dB(C) |
85 dB(A) ve üzerinde; kulak koruyucu kullanımı zorunlu hale gelir ve mühendislik kontrolleri planlanmalıdır.
Gürültü Ölçümü Nasıl Yapılır?
- Kişisel dozimetre: Çalışana takılan cihazla tam vardiya boyunca bireysel maruziyet ölçülür.
- Sabit ses seviyesi ölçer (SLM): Belirli noktalarda ortam gürültüsü anlık veya zaman ağırlıklı olarak ölçülür.
- Gürültü haritalaması: İşyeri yerleşim planı üzerinde gürültü konturları oluşturularak risk bölgeleri belirlenir.
Titreşim Türleri ve Sınır Değerleri
El-Kol Titreşimi (HAV)
Titreşimli el aletleri (taşlama, çekiç, delgi) kullanan çalışanlar için:
- Günlük maruziyet eylem değeri: 2,5 m/s²
- Günlük maruziyet sınır değeri: 5,0 m/s²
Tüm Vücut Titreşimi (WBV)
Forklift, iş makinesi ve araç operatörleri için:
- Günlük maruziyet eylem değeri: 0,5 m/s²
- Günlük maruziyet sınır değeri: 1,15 m/s²
Kontrol Hiyerarşisi
- Gürültü kaynağını eliminate et veya daha sessiz makine ile değiştir
- Makineye titreşim emici montaj elemanları tak
- Akustik bariyer veya kabinle gürültü yayılımını engelle
- Çalışma sürelerini rotasyonla kısa tut
- Son çare olarak KKD (kulak tıkacı / kulaklık) kullan
Periyodik Kontrol ile İlişki
Forklift ve iş makinesi titreşim değerleri, forklift periyodik kontrolü kapsamında belgelenmektedir. Kompresör ve makine gürültüsü de makine periyodik kontrolü sırasında değerlendirilen parametreler arasındadır.
İlgili yasal düzenlemeler için periyodik kontrol mevzuatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Gürültü ölçümü ne sıklıkla yapılmalıdır?
Risk değerlendirmesinin bir parçası olarak işyeri ilk kurulduğunda ve ardından önemli değişiklik olduğunda yenilenmelidir; genel pratik uygulamada yılda bir kez ölçüm önerilir.
Gürültü ölçümü kim tarafından yapılabilir?
Yetkilendirilmiş iş hijyeni uzmanları veya bu alanda donanımlı akredite ölçüm kuruluşları tarafından yapılmalıdır.
Kulak tıkacı yetersiz gelirse ne yapılmalıdır?
Gürültü azaltma değeri (SNR) yeterli olmayan KKD kullanılmamalı; önce mühendislik kontrolleriyle kaynak düzeyinde azaltım sağlanmalı, ardından uygun KKD seçilmelidir.
Son güncelleme: Temmuz 2026