TR
İşyerinde Ergonomi ve Kas-İskelet Hastalıklarını Önleme Rehberi
Kas-iskelet sistemi hastalıkları (KİSH); iş kaynaklı en yaygın sağlık sorunlarının başında gelir ve iş günü kayıplarının önemli bir bölümünü oluşturur. Doğru ergonomik tasarım ve risk değerlendirmesi bu maliyetleri dramatik biçimde azaltır.
Ergonomi Nedir?
Ergonomi; iş ortamını, araçları ve iş yöntemlerini insan vücudunun kapasitesine ve sınırlarına uyumlu biçimde tasarlama bilimidir. Amacı; zorlanma, ağrı ve meslek hastalığı riskini azaltırken verimi artırmaktır.
Başlıca Ergonomik Risk Faktörleri
- Ağır yük kaldırma ve taşıma: Bel fıtığı, omuz hasarı riski
- Tekrarlayan hareketler: Tendinit, karpal tünel sendromu
- Zorlamalı pozisyonlar: Öne eğilme, bükülme, uzanma
- Uzun süre ayakta ya da oturarak çalışma
- Titreşimli el aletleri kullanımı: El-kol titreşim hastalığı (HAV)
Manuel Taşıma Yük Sınırları
Manuel Taşıma İşleri Yönetmeliği kapsamında önerilen yük sınırları:
| Çalışan | Ara sıra kaldırma | Sık kaldırma |
|---|---|---|
| Erkek çalışan | 25 kg | 15 kg |
| Kadın çalışan | 15 kg | 10 kg |
| Genç (16–18 yaş) | 15 kg | 8 kg |
RULA ve REBA Değerlendirme Yöntemleri
Ergonomik risk, RULA (Rapid Upper Limb Assessment) ve REBA (Rapid Entire Body Assessment) gibi standart yöntemlerle puanlanır. Yüksek puan; acil düzeltici tasarım veya yöntem değişikliğini gerektirir.
Ergonomi ve Periyodik Kontrol İlişkisi
Forklift ve iş makinelerinde oturak konforu, kumanda erişimi ve titreşim değerleri, forklift periyodik kontrolü raporlarında değerlendirilmektedir. Depo raf yükseklikleri ve erişim koşulları da depo raf güvenliği denetimlerinde ergonomik açıdan ele alınır.
İş sağlığı alanındaki standartlar için iş güvenliği sertifikaları rehberimizi inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Ergonomi değerlendirmesi kim tarafından yapılmalıdır?
İş sağlığı ve güvenliği uzmanı ya da iş hijyeni alanında yetkinliği olan kişi tarafından yapılmalıdır; büyük işletmelerde iş sağlığı hekimi de sürece dahil olmalıdır.
Ergonomik müdahale için büyük yatırım şart mıdır?
Hayır. Çoğu ergonomik iyileştirme; masa yüksekliği ayarı, palet konumu değişikliği ya da iş rotasyonu gibi düşük maliyetli önlemlerle sağlanabilir.
Ofis çalışanları için de ergonomi değerlendirmesi gerekli midir?
Evet. Ekran başında çalışma (DSE – Display Screen Equipment) için ayrı bir mevzuat mevcuttur; uzun süreli ekran çalışması ergonomik değerlendirme gerektirmektedir.
Son güncelleme: Temmuz 2026