Çatı ve Yüksekte Çalışma Güvenliği: Periyodik Kontrol Rehberi
Yüksekte çalışma, iş kazalarında önde gelen ölüm nedenleri arasındadır. İskele, platform, merdiven ve düşme önleme ekipmanlarının düzenli denetimi, bu riskleri minimize etmenin en etkili yoludur.
Yüksekte Çalışma Neden Bu Kadar Tehlikelidir?
Dünya Sağlık Örgütü ve ILO verilerine göre düşmeler, iş kazası ölümlerinin en önemli nedenlerinden birini oluşturmaktadır. Türkiye'de de yüksekten düşme kaynaklı iş kazaları birinci sıradaki ölümlü kaza kategorisinde yer almaktadır. Bu nedenle 6331 Sayılı Kanun kapsamında yüksekte çalışma; özel risk değerlendirmesi ve ek güvenlik önlemleri gerektiren bir faaliyet olarak tanımlanmıştır.
Yüksekte Çalışma Ekipmanları ve Kontrol Yükümlülükleri
İskeleler
Her kurulumda ve kullanım sırasında haftalık görsel kontrol zorunludur. Yetkilendirilmiş kişi tarafından yazılı kontrol raporu düzenlenmelidir. Bileşenler her sezonda yetkili servis tarafından denetlenmelidir.
Seyyar Platformlar (MEWP)
Makaslı yükselticiler ve bom lifti gibi ekipmanlar kaldırma makinaları kapsamında yılda bir kez akredite kuruluşlarca denetlenmelidir.
Merdivenler
- Her kullanım öncesi görsel kontrol
- 3 ayda bir resmi kontrol ve kayıt
- Hasarlı ya da deformasyona uğramış merdiven derhal kullanım dışı bırakılmalı
Düşme Önleme Ekipmanları
Emniyet kemerleri, yaşam hatları ve tutucu sistemler yılda en az bir kez yetkili servis tarafından tam denetimden geçirilmelidir. Herhangi bir düşme yüküne maruz kalmış ekipman derhal hizmet dışı bırakılmalıdır.
Güvenli Çalışma İzni (PTW)
Yüksekte çalışma faaliyetleri başlamadan önce çalışma izin sistemi uygulanmalıdır:
- Risk değerlendirmesi tamamlanmalı
- Ekipman kontrolleri yapılmalı
- Sorumlu kişi yazılı onay vermeli
- Çalışanlar KKD'lerini giymeli
- Kurtarma planı hazır olmalı
İskele Kurulum Standartları
| Standart | Kapsam |
|---|---|
| TS EN 12811 | Geçici yapılar – İskele performans gereksinimleri |
| TS EN 1298 | Seyyar çalışma platformları – Güvenlik kuralları |
| TS EN 280 | Hareketli yükseltici platformlar |
KYF Test'in Kaldırma Makinası Hizmetleri
MEWP ve yük kaldırma makinaları dahil tüm yüksekte çalışma ekipmanlarının periyodik kontrolü için kaldırma makinaları denetim hizmetimizden yararlanabilirsiniz. Ayrıca köprülü vinç ve hoist sistemleri denetimlerimizi de inceleyebilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
İskele kurulduktan sonra kim kontrol etmelidir?
İskele; kurulum tamamlanınca yetkili kişi tarafından kontrol edilerek yazılı onay raporu düzenlenmelidir. Aksi takdirde kullanıma açılmamalıdır.
Emniyet kemeri kaç yılda bir yenilenmeli?
Üretici tavsiyesine göre genellikle 10 yılı geçmemelidir. Ancak herhangi bir düşme yüküne maruz kalan, hasar gören ya da yüzeyinde bozulma olan her emniyet kemeri hemen değiştirilmelidir.
3 metrenin altındaki çalışmalar için emniyet kemeri zorunlu mudur?
Kenar koruma (korkuluk) sisteminin olmadığı her durumda düşme riski bulunur. Risk değerlendirmesine göre emniyet kemeri kullanımı zorunlu olabilir; 3 metre eşiği mutlak bir kural değildir.
Son güncelleme: Haziran 2026